Prezentujemy sylwetkę Henryka Zwierzchowskiego- nauczyciela, członka ruchu oporu zamordowanego w KL Auschwitz.

Urodził się w Radomiu 13 lutego 1901 roku.

W życiorysie z 9. 12. 1940 r. pisze:
[..]W czerwcu 1919 r. zdałem egzaminy z sześciu klas w Państwowym 8 klasowym Gimnazjum Filologicznym w Ostrowcu. W dwa miesiące potem zaciągnąłem się jako ochotnik w szeregi armii ojczystej. W listopadzie 1921 r. po zdemobilizowaniu wróciłem do domu rodzicielskiego i rozpocząłem starania o pracę. Z dniem 1 kwietnia 1922 r. zostałem mianowany nauczycielem publicznej szkoły powszechnej w Janusznie. […].
W kwietniu 1930 r. zawarłem związek małżeński z Henryką Wrześniakówną [….] i na skutek starań przeniesiony zostałem z dniem 17.X. 1939 r. do wsi Kostrzyn w powiecie radomskim.”

O przebiegu służby wojskowej wiemy: od 5 września 1919 roku do 15 marca 1921 roku służył w Tatarskim Pułku Piechoty, a od 15 marca 1921 roku do 22 października 1921 roku w 13 Pułku Ułanów Wileńskich. W listopadzie 1921 roku został zdemobilizowany.
Z dokumentu z 21 stycznia 1934 roku dowiadujemy się, że każdego roku przechodził obowiązkowe ćwiczenia wojskowe.
W Kostrzynie mieszkał z rodziną, postawił dom, pracował jako nauczyciel i kierownik Szkoły Powszechnej, aktywnie działał w ruchu oporu jako podporucznik rezerwy.
Aresztowany przez niemieckich okupantów 4 czerwca 1942 r. w Kostrzynie.
Do obozu KL Auschwitz przybył transportem z Radomia z grupą 732 aresztowanych, w tym 154 nauczycieli. Numer obozowy 37667
Zginął 11.07.1942 r. w KL Auschwitz

To w ramach akcji Lehreaktion niemieccy okupanci chcieli się pozbyć nauczycieli jako tzw. „elementu szczególnie szkodliwego”.
Fragment artykułu Krystyny Leśniak zamieszczonego na stronie: https://ofiary.auschwitz.org/transports/895
„Mężczyźni - transport z 6 czerwca 1942 roku
731 osób o numerach od 37435 do 38165
W dniu 6 czerwca 1942 roku placówka Sipo i SD z Radomia skierowała do KL Auschwitz 731 osób, które w obozie oznaczono numerami od 37435 do 38165. W książce uwag dowódcy służby wartowniczej w KL Auschwitz podano, że transport z Radomia przybył do obozu o godzinie 2.00 w nocy i liczył 732 osoby. Liczną grupę, co najmniej 154 osoby, stanowili nauczyciele - oficerowie rezerwy, aresztowani w tzw. Lehreaktion.”

Zamieszczone dokumenty przedstawiają historię życia i osobowość człowieka, nauczyciela, patrioty.

Projekt realizowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu MIEJSCA PAMIĘCI I TRWAŁE UPAMIĘTNIENIA W KRAJU- INFRASTRUKTURA 2025

Materiały pozyskano z Archiwum Państwowego w Radomiu, Inspektorat Szkolny, zdjęcia ze zbiorów S. Zwierzchowskiego.

Zespół realizujący projekt „Przywrócić pamięć”

1. Nowakowska