W styczniu 1986 roku Zarząd Oddziału ZNP w Białobrzegach podjął decyzję o budowie pomnika.

Cyt.

„Apel związku Nauczycielstwa Polskiego Zarząd Oddziału oraz Społecznego Komitetu Budowy Pomnika

Do Oddziałów ZNP, nauczycieli, pracowników oświaty i wychowania, zakładów pracy, instytucji, organizacji społecznych i kulturalno- oświatowych z terenu byłego powiatu białobrzeskiego.

Związani jesteśmy na zawsze sercem i myślą z tymi nauczycielami byłego powiatu białobrzeskiego, którzy męczeństwem swym i najcenniejsza ofiarą, jaką jest życie dali świadectwo prawdzie, że naród nasz ceni wolności gotów jest ponieść najwyższą ofiarę.

Uczcijmy więc godnie tę ofiarę poprzez wzniesienie pomnika.”

Apel przesłano do 57 Zarządów Oddziałów ZNP na terenie województwa radomskiego.

Wiele instytucji podjęło uchwały i decyzje o przystąpieniu do zbiórek na rzecz pomnika.

I tak ruszyła zbiórka funduszy. W krótkim czasie, do 31 maja tego roku zebrano 274 tysiące zł.

W kalendarium wydarzeń czytamy:

1986-03-07

Zwrócenie się z pismem do Szydłowieckich Zakładów Kamienia Budowlanego w Szydłowcu o sprzedaż płyt granitowych na pomnik

1986-04-28

Otrzymanie pozytywnej odpowiedzi od Naczelnika Miasta i Gminy Białobrzegi zezwalającej na budowę pomnika wraz z lokalizacją przed Szkołą Podstawową nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej

1986-05-05

Wystąpienie z wnioskiem do Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa w Radomiu o opiniowanie inicjatywy budowy pomnika oraz wyrażenie zgody na na jego realizację zgodnie z treścią i formą plastyczną zawartą we wniosku.

1986-06-16

Podpisanie umowy zlecenia z artystą rzeźbiarzem Wiesławem Jelonkiem z Radomia na zaprojektowanie i wykonanie odlewu tablicy pamiątkowej z brązu oraz dwu pojemników-znicze.

1986-06-26

Wykonanie przez pracowników Schroniska dla Nieletnich w Stawiszynie zbrojenia pod pomnik oraz zalanie masą betonową postumentu przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego w Białobrzegach.

Równocześnie prowadzono starania o jak najpełniejsze dane o losach pomordowanych.

Informacji udzielili:

Jan Aderek – emeryt z Białobrzegów

Filip Pająk – nauczyciel z Białobrzegów

Alina Skiba z Ksawerowa Starego

Barbara Wyrzykowska z Ksawerowa Starego

Jan Chydziński z Bukówna

Andrzej Kaczmarczyk i Antoni Barszcz ze Stawiszyna

Henryk Stawiarski ze Stromca

Antoni Jasiński z Promny

Henryka Zwierzchowska – żona zamordowanego Henryka Zwierzchowskiego

Równocześnie kierowano zapytania do Polskiego Czerwonego Krzyża i obozów zagłady- miejsc stracenia nauczycieli. Do Głosu Nauczycielskiego i w Słowa Ludu przesłano artykuły propagujące inicjatywę.

Powstał projekt pomnika wykonany przez Zdzisława Doleżyńskiego.

Trwały intensywne prace.

1986-07-11

Przywóz z Szydłowieckich Zakładów Kamienia Budowlanego zakupionych płyt granitowych w ilości 10 m² .

1986-09-09

Odbiór wykonanych przez artystę rzeźbiarza W. Jelonka tablicy pamiątkowej oraz zniczy wraz z elementami niezbędnymi do montażu.

1986-09-10

Posiedzenia Prezydium Komitetu Budowy. Przyjęcie scenariusz uroczystości odsłonięcia pomnika, projektu zaproszenia. Ustalenie terminu odsłonięcia na dzień 14 października 1986r.- Dzień Edukacji Narodowej.

1986-09-29

Wystąpienie z pismem do Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Radomiu z prośbą o wydanie zezwolenia na wydrukowanie zaproszeń na uroczystość odsłonięcia.

1986-09-30

Odbiór z drukarni w Kozienicach wydrukowanych zaproszeń.

Niestety pojawiły się trudności (mamy rok 1986) i trzeba było podjąć trudną decyzję z nadzieją, że może uda się za rok:

1986-10-02

Posiedzenie Zarządu Oddziału ZNP oraz Społecznego Komitetu. Podjecie decyzji przełożenia uroczystości odsłonięcia pomnika na rok 1987 z powodu braku odpowiedzi z Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa w Radomiu.

Materiały ze zbiorów Zarządu Oddziału ZNP w Białobrzegach oraz Społecznego Komitetu Budowy Pomnika

Realizatorzy projektu „Przywrócić pamięć”

Projekt realizowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu MIEJSCA PAMIĘCI I TRWAŁE UPAMIĘTNIENIA W KRAJU- INFRASTRUKTURA 2025

(cz. II)